اندیشکده بین المللی فرهیخت 
  دیده بان توسعه روابط خارجی مشهد 
  درگاه مطالعات راهبردی رویکرد بین المللی شهر 
  www.farhikhtt.ir  

برترین های دیپلماسی ...

حضور و همخوانی در جمع توان یابان به همت
میراث دار خلف سلطان آواز ایران
«همایون شجریان»
مشهورترین چهره بین المللی موسیقی ایران در مشهد
24 آذر 97 - مؤسسه خیریه همدم

یکشنبه 13 آبان 1397 | بیش از یک میلیون متر مربع، زیربنای کل حرم رضوی است! رواق بسیار زیبا و تازه احداث دارالحجه هم با 7 هزار متر مربع مساحت، واقع در طبقه ی منهای یک، به دلیل نزدیکی به سرداب مقدس، بسیار مورد علاقه زوار داخلی و خارجی... | به قلم «عبدالرضا زرگری»

دوشنبه 16 مهر 1397 | نقدی بر یک خبر، هشتم مهرماه جاری، خبری بس عجیب و باورنکردنی، هرچند تیتر خبری چند رسانه شد، اما در هیاهوی افزایش افسارگسیخته ی ارز شوم - دلار سیاه - و الحاق کشور به کنوانسیون مبارزه با پولشویی و تأمین مالی ... | به قلم «عبدالرضا زرگری

چهارشنبه 11 مهر 1397 | عدم رعایت مطلوب اصول تشریفات روابط دیپلماتیک در دیدارهای مدیران دستگاه های اجرایی شهر و استان با مقامات عالی رتبه سیاسی و اجتماعی کشورها بویژه با سفرا و دیپلمات های ارشد سفارتخانه های خارجی ...| به قلم «عبدالرضا زرگری

دوشنبه 12 شهریور 1397 | چرا متولیان گردشگری استان به طور مطلق می گویند سرمایه گذاری در حوزه تأسیسات گردشگری اشباع شده؟! در حالی که باید بگویند فقط در لایه میانی یعنی هتل های 4 و 5 ستاره اشباع شدیم، اما در لایه بالا یعنی ...| به قلم «عبدالرضا زرگری

دیپلماسی ...

ملزومات تبدیل مشهد به قطب فرهنگ مکتوب جهان اسلام

   |  جمعه 9 آبان 1393
این روزها انواع و اقسام لقب ها و طرح های مختلف برای شهرهای کشور انتخاب می شود و مشهد هم به دلیل داشتن شرایط خاص از این موضوع بی نصیب نمانده است؛ «پایتخت معنوی ایران» ، «پایتخت فرهنگی جهان اسلام» ، «منطقه آزاد زیارتی کشور»، «قطب علمی ایران» و چندین و چند لقب و طرح دیگر که هرکدام روزهایی بر سر زبان ها افتاد، گاه ماندگار و گاه نیز به فراموشی سپرده شد. اما در این بین به تازگی کلیدواژه ای از سوی معاون فرهنگی وزیر ارشاد مطرح شد که به نظر می رسد امکان تحقق آن با دلایل و ظرفیت ها و فرصت هایی که از سوی وی ذکر شده و در ادامه به طور مفصل به آن پرداخته می شود، وجود دارد. تبدیل شدن مشهد به «قطب فرهنگ مکتوب جهان اسلام» کلیدواژه و لقبی بود که دکتر صالحی با تبیین ظرفیت های موجود در مشهد، آن را مطرح کرد و رسیدن به این جایگاه را نزدیک و قابل دسترسی عنوان کرد....

 وجود مشهد در بین 3 قطب برتر انتشارات کشور، حضور بارگاه ملکوتی امام علی بن موسی الرضا (ع) در مشهد و بهره گیری از فرصت زیارت، وجود قطب های مقتدر دانشگاهی و حوزوی، سابقه درخشان مشهد در توزیع کتاب، وجود کتابخانه های مهم، موقعیت جغرافیایی مشهد به عنوان حلقه ارتباطی با کشورهای فارسی زبان، فعالیت مراکز متعدد علمی و فرهنگی در مشهد، حضور رسانه های مقتدر در خراسان رضوی و فعالیت نهادها و تشکل های مرتبط با حوزه نشر مواردی است که از سوی معاون فرهنگی وزیر ارشاد به عنوان فرصت هایی اساسی در تبدیل شدن مشهد به قطب فرهنگ مکتوب جهان اسلام مطرح شد.

بالقوه یا بالفعل؟
تمام این موارد و ظرفیت هایی که از آن یاد شدباعث شده تا مشهد به عنوان یکی از سه قطب انتشارات کشور از تهران و قم متمایز شود و فرصتی را در اختیار مسئولان صنعت نشر و متولیان فرهنگ کتاب و کتابخوانی خراسان رضوی قرار دهد تا از آن برای محقق شدن این شعار یعنی قطب فرهنگ مکتوب جهان اسلام بهره ببرند. اما سوالی که وجود دارد این است که این ظرفیت ها تا چه حد در مشهد به شکوفایی رسیده و می تواند در این زمینه نقش آفرینی کند؟ آیا وجود قطب های علمی و دانشگاهی و حوزوی توانسته است در کنار هم شرایطی را برای پدید آوردن آثار مکتوب قابل توجه و عرضه در حد و اندازه های جهان اسلام پدید بیاورد؟ و یا این که مراکز توزیع کتاب در مشهد هنوز هم مثل سابق توانمند و فعال در این زمینه فعالیت می کنند؟ مراکز فرهنگی و انتشاراتی استان تا چه حد توانسته ارتباط خود را با فعالان فرهنگ کتاب و کتابخوانی از سایر کشورهای فارسی زبان و کشورهای مسلمان تقویت کند؟ این ها سوالاتی است که باید برای برنامه ریزی دقیق و رسیدن به معیاری مشخص به منظور تبدیل شدن مشهد به قطب فرهنگ مکتوب جهان اسلام به آن پاسخ داد. از همین روی در ادامه به بررسی شاخص ها و ملزومات تبدیل مشهد به قطب فرهنگ مکتوب جهان اسلام خواهیم پرداخت.

جایگاه خراسان در حوزه نشر؛ تنومند اما...
عرصه نشر در خراسان رضوی روز به روز در حال گسترش است و از گذشته هم همواره حرف های زیادی برای گفتن داشته و به همین دلیل هم در کنار تهران و قم جزو 3 انتشارات برتر کشور محسوب می شود. به ادعای بسیاری از صاحب نظران و مسئولان حوزه چاپ و نشر اگر خراسان رضوی را از چرخه نشر کشور حذف کنیم بالغ بر ۷۰ درصد کتاب های دینی و آثار حوزه های دیگر از عرصه نشر حذف می شود که این نشان از جایگاه مهم و قابل توجه این استان در زمینه نشر کشور دارد. البته بر اساس اعلام بانک اطلاعات موسسه خانه کتاب گزارش آماری نشر کتاب استان های کشور در 4 ماه نخست سال این طور روایت می کند که استان تهران با 14602 تعداد عناوین، بیشترین آمار را در 4 ماه نخست سال در حوزه انتشارات دارد و پس از تهران نیز استان قم با 2564 تعداد عنوان کتاب قرار گرفته است. استان خراسان رضوی نیز با 680 تعداد عنوان، در رده سوم بیشتر آمار نشر در 4 ماه امسال است که آثار ترجمه آن 112 عنوان کتاب و در تالیف 568 اثر را شامل می شود.

اما همین جایگاه قوی و صنعت تنومند چاپ و انتشارات خراسان رضوی که قرار است مهمترین نقش آفرینی را در عرصه تبدیل مشهد به قطب فرهنگ مکتوب جهان اسلام ایفا کند مدت هاست که دچار رکود شده است. این رکود البته موضوعی تنها مربوط به استان خراسان رضوی نیست و همانطور که اواسط مهرماه امسال معاون فرهنگی وزیر ارشاد اعلام کرده بود «وضعیت خوبی بر صنعت چاپ کشور حاکم نیست و باید برای خروج از رکود آن عزم ملی ایجاد کرد. رسیدن به این امر مهم با تلاش یک سازمان یا وزارتخانه و اتحادیه درست نمی شود و تعامل مسئولان دولتی، کارشناسان و نیز بدنه بخش خصوصی مهمترین پیش نیاز موفقیت صنعت چاپ و نشر کشور در مقطع کنونی است.» این رکود حاکم بر عرصه نشر بر قطب های انتشارات کشور هم اثر گذاشته و آن ها را با مشکل مواجه کرده است. به همین دلیل عرصه چاپ و نشر خراسان رضوی که باید با قوت و ظرفیت زیادی در حوزه قطب فرهنگ مکتوب جهان اسلام نقش آفرینی کند نیازمند تزریق انگیزه و قوایی جدی برای فعالیت است.

فراز و فرودهای ارتباط حوزه و دانشگاه
مشهد با فعالیت دانشگاه فردوسی و همچنین حضور جدی دانشگاه های آزاد و پیام نور و البته داشتن حوزه علمیه ای کارآمد و تاثیرگذار بی شک یکی از قطب های علمی – حوزوی کشور است که همین ظرفیت بزرگ باز هم مشهد را از دو قطب دیگر انتشارات کشور متمایز می کند. اما نکته ای که باعث شده تا کنون خروجی فعالیت این قطب های علمی دانشگاهی و حوزوی به نتایج قابل توجهی در عرصه انتشار آثار مورد نیاز جهان اسلام و رفع نیازهای مکتوب کشورهای اسلامی از لحاظ کمی و کیفی بینجامد این است که هنوز ارتباط بین حوزه و دانشگاه در مشهد آن طور که انتظار می رفته و باید

می بوده، شکل نگرفته است. از همین رو این نیاز احساس می شود که برای تبدیل مشهد به قطب فرهنگ مکتوب جهان اسلام، دانشگاه ها و حوزه های علمیه استان باید به عنوان پایه های تشکیل این قطب هم ارتباط خود را تقویت کنند و به حد مطلوب برسانند و هم با افزایش تولید علم و افزایش تولید آثار مکتوب نقش خود را به خوبی در این زمینه ایفا کنند.

سابقه ای که دیگر درخشان نیست!
اما یکی از ملزومات اصلی تبدیل مشهد به قطب فرهنگ مکتوب جهان اسلام ، داشتن شبکه قدرتمند توزیع کتاب است. ظرفیتی که خراسان بزرگ در گذشته یکی از سردمداران آن بوده اما در حال حاضر کمتر از آن سابقه درخشان اثری مانده است. یکی از چالش ها و نقصان های موجود در زمینه کتاب و کتابخوانی نبود توزیع مناسب کتب انتشار یافته در سراسر کشور است . به همین دلیل است که برای جبران این نقصان

نمایشگاه های کتاب برای توزیع کتاب و رساندن آن به جامعه هدف برپا می شود. خراسان رضوی هم البته بر اساس شرایط موجود وضعیت خوبی دارد اما اگر می خواهد در فرهنگ مکتوب به عنوان قطبی در جهان اسلام مطرح شود در زمینه شبکه توزیع کتاب ضعف هایی جدی دارد. همانطور که بسیاری از مسئولان و صاحبنظران هم معتقدند که شبکه توزیع خراسان رضوی جایگاه گذشته خود را نداشته و تضعیف شده است.

زائران ، سفیران ما در کشورهای اسلامی
سالانه 1.5 میلیون زائر خارجی وارد مشهد می شوند، این خود یک ظرفیت بالقوه برای اثرگذاری در حوزه گسترش دروازه های فرهنگ مکتوب به جهان اسلام است که تاکنون بالفعل نشده است. اگر عرضه آثار مکتوب و بازدید از مراکز فرهنگی عرضه کتاب را به برنامه های زائران و توریست هایی که سالانه در مشهد حضور می یابند بیاوریم می توانیم با این ظرفیت برای گسترش فرهنگ مکتوب کشور در کشورهای دیگر تاثیر بگذاریم.

ظرفیتی برای نقش آفرینی در حوزه بین الملل
نمایشگاه های سالانه کتاب مشهد که امسال شانزدهمین دوره خود را پشت سر می گذارد نقش بسیار مهم و تاثیرگذاری در تحقق شرایط تبدیل شدن مشهد به قطب فرهنگ مکتوب جهان اسلام دارد. البته تا کنون از این ظرفیت به خوبی استفاده نشده است و آن نقش آفرینی در حوزه بین الملل است. بر کسی پوشیده نیست که نمایشگاه کتاب مشهد بعد از نمایشگاه تهران بزرگترین و تاثیرگذارترین نمایشگاه کتاب کشور است اما متاسفانه تا کنون از این ظرفیت حداقل برای حضور نمایندگان ناشران کشورهای همسایه به خوبی استفاده نشده است. حضور نمایندگان کشورهای اسلامی و فارسی زبان در نمایشگاه کتاب می تواند هم باب تعامل و ارتباط بیشتر فعالان عرصه چاپ و نشر استان با کشورهای اسلامی و فارسی زبان را باز کند و هم عرصه گسترش فعالیت های انتشاراتی استان به این کشور را باز کند.

فعالیت مراکز فرهنگی فعال در حوزه بین الملل
یکی دیگر از مزیت های نسبی مشهد نسبت به سایر قطب های انتشاراتی کشور فعالیت مراکز فرهنگی فعال حوزه بین الملل در مشهد است، مراکزی همچون بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی،

دبیرخانه های جشنواره بین المللی امام رضا (ع)، جامعة المصطفی العالمیه و ... که می تواند در اثرگذاری و گسترش فعالیت های انتشاراتی مشهد به کشور های جهان اسلام نقشی جدی داشته باشد کما این که بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی تا کنون در این زمینه فعالیت های خوبی داشته و در صورت همسو کردن این فعالیت ها با دیگر فعالیت های مرتبط در حوزه انتشارات می تواند مراحل تبدیل شدن مشهد به قطب فرهنگ مکتوب جهان اسلام را تسریع کند.

منبع: روزنامه خراسان - وحید تفریحی
آخرین ویرایش: جمعه 23 آبان 1393
  یادآوری: درج رتبه ای موضوعات و رویدادها و مناسبات بین المللی مشهد از آن سو برای پژوهشگران و علاقه مندان رصد تعاملات روابط خارجی این کلان شهر اهمیت دارد که با کلیک بر روی هر گزینه، تمامی پست هایی که مرتبط با آن موضوع هستند، به ترتیب درج به نمایش در خواهند آمد؛ اما نکته ی مهمتر، نمایش سرفصل ها به ترتیب رتبه و فراوانی هر موضوع، است که خود حکایت از فعال یا نیمه فعال و یا غیرفعال بودن آن حوزه دارد. ضمناً: 1- «دیپلماسی ها» پررنگتر در این بخش متمایز خواهند شد. 2- این اطلاعات، تا تاریخ 22 آذر ماه 1397 به روز شده است!
کل رویدادها و مناسبات: 4.450
 اخبار   3183     بین الملل   2579     آسیا   2223     مراسم بین المللی / داخل و خارج   934     دیپلماسی اقتصادی    661     دیپلماسی دانشگاهی  608     دیپلماسی زیارت، زائر/ امام رضا(ع)/ ،   587     افتخارات / مفاخر   555     دیپلماسی گردشگری    536     دیپلماسی علمی   476     جهان اسلام   454     اروپا   448     میهمان/میهمانان خارجی   435     دیپلماسی فرهنگی  420     دیپلماسی آموزشی   420     دیپلماسی دینی (مذهبی و قرآنی)   412     آیا می دانید که مشهد...   386     دانشگاه فردوسی مشهد   358     شهرداری مشهد   312     دیپلماسی نمایشگاهی  280     آستان قدس رضوی   250     سرمایه گذاری   248     استانداری خراسان رضوی   242     تصاویر / گزارش های تصویری   241     عراق   234     صادرات و واردات   208     پاکستان   205      دیپلماسی هنری   190     دیپلماسی شهری  187     افغانستان   184     دیپلماسی ورزشی   178     دیپلماسی سلامت، پزشکی و بهداشت/   176     استاندار   169     دیپلماسی سیاسی  166     حمل و نقل هوایی، ریلی و زمینی   148     دیپلماسی اجتماعی    147     آفریقا   144     مشهد 2017  مشهد 2017   139     نمایشگاه بین المللی مشهد   126     سفارت، سفیر، کاردار، رایزن، سرکنسول   123     سرمایه گذاری خارجی   110     پایتخت معنوی ایران   103     جلسات،ملاقاتها، بازدیدها، سفرها/ داخل و خارج   93    فرودگاه بین المللی مشهد   88     آمریکا   88     شهردار مشهد   86     



عضویت در اندیشکده بین المللی فرهیخت
ارزیابی و رصد رویدادها، مناسبات بین المللی و روابط خارجی شهر
تا 22 آذر ماه 97
نمایه فعالان دیپلماسی عمومی و شهری، اقتصادی، سیاسی و رسانه با اولویت «ارتباطات» و با محوریت «اقتصاد شهر»
نمایه فعالان دیپلماسی علم، آموزش و فناوری، با اولویت «آینده پژوهی» و با محوریت «اقتصاد دانش»
نمایه فعالان دیپلماسی فرهنگی و اجتماعی، هنری و نمایشگاهی با اولویت جامعه پویا و با محوریت   «اقتصاد فرهنگ»
نمایه فعالان دیپلماسی زیارت و خدمات گردشگری » با اولویت «تکریم زوار خارجی» و با محوریت «اقتصاد زائر»